آبادان - بهمنشیر - از بالای پل ایستگاه ۷

وقتي در يك برنامه نوروزي صداو سيماي مركزخوزستان اعلام شد : امسال تا پايان نيمه اول ، پيش بيني مي‌شود بيش از ۶۰ مرتبه هواي غبارآلود داشته باشيم ، كسي معناي آنرا متوجه نشد و همه آنرا به حساب غبارهاي محلي هميشگي خوزستان گذاشتند .

وقتي در همان ايام نوروز ، در ارتفاعات كوهرنگ مشغول عكاسي بودم و بوضوح مي‌ديدم كه برفها را لايه سنگيني از غبار فراگرفته و به رنگ قهوه‌اي متمايل شده‌اند ، آنرا به حساب نزديكي‌اش با كوير گذاشتم .

اما وقتي ساعت ۵ بعدازظهر روز ۱۱ ارديبهشت ۸۷ ، همسرم سراسيمه و وحشت زده نزد من آمد و از تغييررنگ آسمان و سرفه هاي بي‌امان فرزندم گفت و من براي بررسي موضوع به بيرون از خانه رفتم ، حساب كار دستم آمد كه روزهاي دشواري از نظر آب و هوايي در پيش است . چند عكس گرفتم كه بعضی از آنها را مي‌بينيد. روي عكس هيچ ويرايشي از نظر نور و رنگ صورت نگرفته است و كاملا طبيعي است.

 تابناك نيز اين عكس را بهمراه گزارشي منتشر كرد. ستادحوادث غيرمترقبه استان ، ميزان گردوغبارموجود درهوا را بيست برابر حدمجاز اعلام نمود.  از آن زمان هم تقريبا هرروز غباري غليظ و آزاردهنده به ريه هاي ساكنان اين منطقه و همچنين كويت و جنوب عراق وارد مي‌شود . شنيده ها حاكي‌است كه وجود صحراي سوزان حاره يا حره در عربستان و بيابانهاي شمال كويت از سويي ، و تخريب اكوسيستم هورالعظيم توسط صدام به دلايل نظامي در جنوب عراق از سوي ديگر و عدم مالچ پاشي روي اين بيابانها و همچنين بارش كم باران در سال گذشته ، عامل اين وضعيت است.

با توجه به آلودگي منطقه جنوب عراق به اورانيوم ضعيف شده موجود در سلاحهاي اشغالگران امريكايي در جريان جنگ عراق، این نگرانی برای شهروندان وجود دارد که اگر اجماعي بين‌المللي مابين كشورهاي ايران -عربستان-كويت و عراق براي حل فوري اين مشكل صورت نپذيرد ، فاجعه‌اي انساني در پيش باشد. قاتل خاموشي كه اكثر قربانيان خود را از بين كودكان ، زنان باردار ، افراد مسن و بيمار و جانبازان شيميايي انتخاب مي‌كند.

عكسهاي يك جانباز شيميايي از آن روز

نگاهِ عكاس ايراني بخاطر تنوع جغرافياي زندگي‌اش ، بخاطر تجربيات منحصربفردش واين‌همه اتفاق كه درطول پنجاه سال گذشته در اين سرزمين رخ داده‌است ، نگاه ویژه ای است.وقتي سالهاي متمادي، ايران بعنوان كشوري خبرساز در رسانه‌هاي جهان معرفي‌مي‌شود ، ايجاب مي‌كند كه نوع نگاه ، هوش تحليلي و جهت‌گيري ذهن عكاسان ايراني در مقايسه با همتايان جهاني‌شان بسيار متفاوت باشد . به تعبيري ، « دیگران » بايد چندصدسال صبر كنند ، تا اينهمه اتفاق برايشان رخ دهد.

همين فشردگي زماني باعث مي‌شود تا عكاس ايراني سريع تر تصميم بگيرد و شتابزده‌تر عمل كند. هرچه به كانون حوادث نزديكتر باشي ، زمانِ تحليلِ شرايط عكاسي كمتر مي‌شود و تو ناگزيري كه هرچه زودتر تكليفت را با موقعيتي كه پيش آمده روشن كني و تا آنجا كه مي‌تواني ،  بيشتر و سريعتر دكمه شاتر را بفشاري .

حتي اگر بپذيريم كه عكس ، ساحتي‌است كه مرگ  را بي‌اعتبار مي‌كند و لحظه‌ را براي هميشه جاودانه مي‌سازد ، بايد براي اين عكس ، حسابي جداگانه بازكرد.

چه فرقي مي‌كند كه عكاس چه كسي بوده است؟ مهرزاد ، عليرضا ، صفر ، جاسم و يا...

آنچه شاهكارعكاس است و تا ابد در اين عكس جاودان شده است ، نمايش جنايتي بنام کشتارمردم بی دفاع غیرنظامی  است كه هيچ قلمي ياراي نوشتن آن را ندارد . قبرستان آبادان ، سال 59، قبري كوچك ، بی ‌نام و نشان ، غريبانه ، با يادداشتي كه شخصي گمنام ، از سر تعهد به مفهوم انسانيت بر آن بجاي گذاشته است :

«بچه 3ساله پيراهن قرمز – دعا همراه با سنجاق روي سينه نصب شده – 12/7/59 » همين .

مهم نيست كه اين كودك در بمباران احمدآباد كشته شده است يا شطيط يا اميري يا ذوالفقاري . مهم نيست كه اصلا از خانواده‌اش كسي زنده مانده باشد تا اين نوشته هاي شتابزده به دردش بخورد .  مهم نيست كه اين كودك ، نورچشم و دردانهء چه كسي بوده است و به كدامين گناه اين چنين مظلومانه درخاك و خون كشيده شده است . مهم نيست كودكي با دعاي سنجاق شده برسينه ، بلاگردان كدام كودك ديگر شده باشد...

مهم اين است ، كه عكاس – هركه باشد – از  اين شاهكار خود ، دلتنگي و نفرتي ابدي  دارد .

تلخي ازاين بيشتر؟...

آبادان - زيارتگاه سيدمحمد ابوتاوه

پل خرمشهر - ۱۳۸۷

Khorramshahr bridge -2008

آن روزها...